Rijkdom, materialisme en Jezus |
42 hits |
In sommige kringen duikt het tegenwoordig weer op: het idee dat je geen fouten meer kan maken als je in Jezus bent. "Je hoeft je niet meer schuldig te voelen, want dat is wettisch. God wil jou alles geven, dus ook voorspoed en geluk. God geeft je zelfs gezondheid, en een langer leven." Doordat God ons zegent, zullen andere mensen ook willen geloven.
Ik weet niet wat ik moet met zo'n welvaartsevangelie. Ik kan alleen maar naar het leven van Jezus kijken. Dat draaide om één ding: het koninkrijk van God.
Het welvaartsevangelie lijkt door de achterdeur precies de machten binnen te brengen waar Jezus in de woestijn ook door werd verzocht: succes, voorspoed en populariteit. En Hij wees ze af. (Mat. 4:1-11) Hij kwam met de duidelijke boodschap: "Kom tot inkeer, want het koninkrijk van de hemel is nabij" (Mat. 4:17). En Hij vertelde vervolgens wat die inkeer precies betekent. Dat betekent radicaal je naaste liefhebben (Mat. 4, 5, enz.).
Je legt zo veel nadruk op daden. Het gaat er toch om dat je met God leeft?
We kunnen in het Oude Testament heel duidelijk lezen waar het leven met God om gaat. God is een God van gerechtigheid. Gods bedoeling met mensen was dat ze in ‘shalom’ samen zouden leven. Daarvoor had Hij Israel uitgekozen, om daarin een licht voor de hele wereld te zijn. God wilde niet alleen religieuze gebruiken, maar gerechtigheid: zorg voor de armen en een eind aan onrecht. Dat legde Hij duidelijk neer in alle wetten die Hij aan Israel gaf (zie bijvoorbeeld Deuteronomium 24:17-18). Ook al vergat Israel dit, God legde glashelder uit waar het om gaat (zie talloze teksten, bijvoorbeeld Jesaja 58, Micha 6:8, Amos 5:21-24).
Je vergeet dat Jezus juist is gekomen om ons vrij te maken van de joodse wet uit het Oude Testament. We hoeven geen goede daden te doen om bij God in het reine te komen. We hoeven enkel in Jezus te geloven.
De duivel gelooft ook dat Jezus heeft bestaan. Is dat dan goed? Geloven gaat veel verder dan 'aannemen dat iets waar is'. Geloven betekent vertrouwen, ‘volgen’. Jezus gaf daar inderdaad geen regeltjes voor. Niet omdat die regeltjes, de oude joodse wetten, slecht waren. Maar omdat we ze niet na kunnen komen. Hij liet zien waar het om ging, in dat oude verbond tussen God en de joden, en leefde dat tot in het uiterste na. Tot in de dood. En doordat Hij ons vergaf, en ons zijn Geest gaf, hoeven wij geen schuldgevoel meer te hebben. We kunnen nu vrijuit naar God gaan! We mogen zelfs van Hem houden. God heeft laten zien dat Hij van ons houdt, ook al maken we er een potje van.
Precies. Ook al maken wij er een potje van, God houdt toch van ons.
En dan gebeurt er iets: als je van God gaat houden, wil je naar Hem luisteren. Dan wil je proberen te gaan leven zoals Jezus ook deed. Inclusief zijn liefde voor je medemens. Dan kun je niet meer bezorgd zijn om je inkomen en je uiterlijk, maar is het enige dat nog telt, het zoeken naar “Gods Koninkrijk en zijn gerechtigheid” (Mattheüs 6).
Je doet net of dat een soort sociaal programma is. Terwijl Jezus juist kwam om te laten zien dat we dat niet meer hoeven doen! Dat was Gods plan met de joden, maar dat hoeven wij niet meer te vervullen. We moeten alleen in Hem geloven.
Jezus sprak inderdaad niet over wereldproblemen ver weg en over de slechte daden van de Romeinse bezetter. Maar zette Hij Gods ideeën over sociaal samenleven opzij? Nee, Hij maakte het nog veel erger! Hij haalde het allemaal akelig dichtbij, in zijn veroordeling van de rijken, de bezorgde mensen, de status-gerichten. Hij sprak meer over geld en rijkdom dan seks, hemel en hel bij elkaar. In zijn allereerste speech vertelde Hij dat Hij was gezonden, niet om brave kerkgangers van ons te maken, maar om armen het goede nieuws te brengen en verdrukten te bevrijden (Lucas 4). Dat was zijn mission statement! Hij kwam niet met een sociaal programma, maar leefde in gemeenschap met alle buitengesloten mensen. Niet met de hippe, coole mensen.
“De verdrukten bevrijden”, dat is natuurlijk geestelijk bedoeld. Jezus kwam om ons te bevrijden van de wet. Zodat we eindelijk vrij zullen zijn, vrij van schuldgevoel en straf.
Als je kijkt naar waar Jezus uit citeert, uit Jesaja, dan gaat het wel degelijk (ook) om de letterlijke armen. Maar oké, het geldt ook voor ons. Wij zijn nu ook bevrijd. Bevrijd om Gods liefde te ontvangen. Met als doel om van Hem te gaan houden. En als je dat doet, dan ga je toch ook van zijn andere geliefden houden, van je medemens? Volgens Jezus zijn liefde voor God en voor je medemens twee kanten van dezelfde medaille. Als je van God houdt, kun je je niet neerleggen bij armoede en onrecht. Je kunt toch niet zeggen dat je lekker vrij moet zijn, als er elke drie seconden een kind doodgaat aan de gevolgen van ondervoeding? En als er iedere dag planten en dieren uitsterven? Dat is Gods schepping en daar zouden wij voor zorgen. God vergeeft ons - opdat wij anderen hun schulden kwijtschelden. God geeft ons - opdat wij dat uitdelen!
Ik ben ook tegen armoede en onrecht, natuurlijk. Maar dat betekent toch niet dat ik minder rijk moet worden? Je doet zo negatief over rijkdom, net alsof dat verkeerd is.
Ik ben inderdaad van mening dat onze welvaart, in ieder geval hoe die er nu uitziet, de wortel is van veel wereldproblemen. En ik niet alleen, steeds meer regeringen geven nu toe dat het de verwende consument is die een roofspoor achterlaat op de aarde. Als iedereen zou leven zoals wij, hadden we drie aardbollen nodig. Als wij, brave christelijke burgers, met z’n allen niet zo veel vlees zouden eten, hoefde er geen oerwoud te worden gekapt om veevoer te laten groeien. Als wij met z’n allen niet zo veel spullen zouden kopen en energie zouden verbruiken, steeg er geen zeespiegel. Dan bleven ook de corrupte olieregimes, die soms zelfs christenen vervolgen, niet in het zadel zitten.
Misschien overtuigt het niet, die gevolgen ver weg. Maar kijk nu eens dichterbij, naar je eigen relatie met God. Is je rijkdom echt zo ongevaarlijk voor jezelf? De materialistische consumptiemaatschappij houdt je bezig met dingen die er niet toe doen. Je bent je hele week bezig met het verdienen en instandhouden van je levensstijl. Kijk maar eens naar je agenda. Het legt een druk op mensen die niet kunnen meekomen. Spullen zorgen voor bezorgdheid en voor statusgevoel – terwijl God juist vrijheid wil geven en een eind wil maken aan statusverschillen. Het materialisme, onze welvaart, ligt als een deken over ons heen, zodat we niet meer zien waarom het gaat.
Je kunt toch in het Oude Testament lezen dat God rijkdom belooft aan wie in Hem geloven? Abraham luisterde naar God, en God gaf hem kamelen en nog veel meer.
Helemaal waar. Maar er staat heel duidelijk: God geeft ons rijkdom om te delen (I Tim. 6:17-18). Als je twee stuks kleding hebt, moet je er eentje weggeven (Lucas 3:11). En in de eerste gemeente deelden de rijken van wat ze hadden (Handelingen 2:44-45).
Op God vertrouwen is wel wat anders dan wat we nu doen: heel rijk worden ten koste van anderen. Ten koste van de schepping, of eenzame mensen in de buurt. Of ten koste van ons leven met God. Materialisme kan tussen God en ons in staan. Kijk maar naar al die woorden van Jezus hierover. Bijvoorbeeld het verhaal van de rijke jongeling, die alles had gedaan, maar vastzat aan zijn geld. Hij had de hele wet gehouden, maar als hij echt deel wilde hebben aan het eeuwige leven, moest alles aan de armen geven en met Jezus meegaan. De man ging verdrietig weg, want hij kon het niet omdat hij veel bezittingen had.
Nee, je moet dat niet letterlijk nemen. Die man zat niet vast aan zijn geld, maar aan de wet. Hij was rijk geworden, omdat hij de wet had gehouden, en als Jezus zegt dat hij alles moet weggeven, betekent dat dus dat hij de wet moet opgeven. En dat was wat hij niet kon.
We kunnen niet het hele leven van Jezus wegredeneren omdat je denkt dat het eigenlijk voor de joden is. Jezus is hartstikke duidelijk. Hij zegt dat geld kan verstikken. Kijk maar naar Matteüs 13:22, in het verhaal over de zaaier. Het zaad, Gods woord, komt wel in de grond, maar wordt verstikt door de distels. En wat zijn de distels? "De zorg om het dagelijks bestaan en de verleiding van de rijkdom".
Dat moet je anders lezen, die tekst gaat niet om onze daden, het gaat om het horen van het woord.
Dat is niet waar. Het gaat in dit verhaal om het 'vruchtdragen'. Voor Jezus is het niet interessant of je bij de 'goeien' hoort, maar of je vrucht draagt. Vrucht die je niet zelf kunt maken, dat is duidelijk. Maar bezorgdheid en verleiding van rijkdom kunnen je zo verstikken dat je geen vrucht draagt.
Maar door onze rijkdom kunnen we toch juist andere mensen helpen? We kunnen nu naar arme landen, om te laten zien hoe ze kunnen ontsnappen aan hun armoede.
Ten eerste zegt Jezus het zelf, dat rijkdom verleidelijk is.
Ten tweede stuurde Hij zijn discipelen erop uit om zijn Koninkrijk te verkondigen, zonder geld! (Mat. 10:9) Blijkbaar kan het zonder geld. Wanneer wij een gemeenschap gaan vormen met armen, kan God iets gaan doen. Dan is dat geld helemaal niet zo interessant. Hulp geven maakt mensen soms juist klein.
Ik weet ook wel dat er onrecht is. En natuurlijk vind ik dat erg. Maar we kunnen toch geen perfecte aarde krijgen. Je kunt niet de hemel op aarde vestigen, dat is voorspeld. God zal ons redden.
God moet ons redden, omdat wij er een potje van maken. En dat komt juist door dat materialisme en egoïsme dat in de mens gebakken zit. Ik geloof inderdaad niet dat ik de wereld kan redden. Wel dat ik God moet gehoorzamen. Niet uit wetticisme, maar uit liefde. Ik wíl gewoon geen materialisme, ik hoef het niet meer. Het maakt de schepping kapot.
Het klinkt allemaal heel negatief hoe je het zegt. Ik word er niet blij van.
Jezus heeft nooit gezegd dat het makkelijk gaat worden. Jezus benadrukte wel dat Hij ons wilde bevrijden. Vrij van bezorgdheid (Mat. 6:25), vrij van egoïsme, vrij van schuldgevoel. Maar Hij gaf geen seconde het gevoel dat die vrijheid en die genade goedkoop zouden zijn. Hij zei zelfs dat het je leven kan kosten. “Je kunt je leven alleen maar behouden door het te verliezen.”
Je loopt kans om gedood te worden om het goede nieuws (Mat. 23:34) Sterker nog: je zal vruchtdragen door moeilijke dingen heen, net als Jezus zelf (Joh. 12:24-26).
Dit kun je bijna niet uitleggen als theorie. Het is namelijk belachelijk. Niemand gelooft dit! Het is onmenselijk. Want mensen willen niet graag risico lopen. Ze willen alleen bij God horen als ze niets hoeven te verliezen.
En daarom is het zo bijzonder. Je ziet het alleen als je het doet. Als je voor de ander gaat leven, dan valt het kwartje. Dan ga je vanzelf zien dat God je echte vrijheid geeft, en echte rijkdom. En dan wil je nooit meer anders! Het is een leven in overvloed, waarin je nooit meer tekort zult komen.
Recente artikelen 